fizik
2009 yılının 8 büyük buluşu
Her yıl teknoloji bir adım daha ilerliyor, yeni keşifler yapılıyor, yeni cihazlar geliştiriliyor. 2009 yılında da sağlık, hizmet ve bilim alanında önemli süreçler yaşandı.
Time dergisi de 2009 yılında bilim alanında karşılaştığımız yenilikleri, buluşları ve gelişmeleri açıkladı. İşte bunlardan bazıları:
Fizikçiler ışığa düğüm attılar
Bilim adamları alışılmışın dışında bir başarıya daha imza atarak ışıkla düğüm atmayı başardılar. 1867 yılında bir bilim adamının hayallerinden doğan deneylerin doğurduğu bilgilerin tarihte yeni sayfa açacağı ifade edildi.
Haberin galerisi için tıklayın1867 yılında Lord Kelvin'in atomların yapısını izah edebilmek için teorik olarak ortaya attığı fikirden ilham alarak Professor Sir Michael Berry'nin 2000 yılında Bristol Universitesinde başladığı girdapsal ışık deneyleri sonucunda ışık resmen düğümlendi.
Güneş'te büyük çaplı patlama meydana geldi
Rusya Federasyonu Bilimler Akademisi, Lebedev Fizik Enstitüsü bilim adamları tarafından kurulan "Tesis" gözlemevi, Güneş'te son 2.5 yılın en şiddetli patlamasını tespit etti.
Rusya'nın "Tesis" gözlemevi Güneş'te son 2.5 yılın en şiddetli patlamasını tespit etti.
Rusya Federasyonu Bilimler Akademisi, Lebedev Fizik Enstitüsü bilim adamları tarafından kurulan "Tesis" gözlemevi, patlamanın GOES ölçeğine göre M 2.3 şiddetinde olduğu bildirildi.
İbn-i Heysem
İbn-i Heysem (Arapça: ابن الهيثم ibn al-Haytham, tam adı: ابو علی، حسن بن حسن بن هيثم Abū 'Alī al-Hasan ibn al-Hasan ibn al-Haytham, Latince: Alhacen ya da Alhazen), Arap fizikçi, matematikçi ve filozoftur. 965'te Basra'da doğdu, 1038 - 1040 arasında Kahire'de öldü.
Fizik terimleri sözlüğü - T
Tamamlayıcı yasalar: Atomik düzeydeki özelliklerin tam olarak verilmesi. Elektron veya foton hem dalga hem de parçacık özelliği göstermesidir.
Tamamlayıcı renk: Beyaz rengi oluşturacak renklerin karışımı.
Tam devre: Bir bataryanın bir ucundan diğer ucuna kadar akimin akmasının sağlanması.
Temas kuvvetleri: İki cisim arasındaki fiziksel temas (değmenin) sonucunda ortay çıkan kuvvetlerdir.
Fizik terimleri sözlüğü - N
Net tork: Açısal momentumun zaman göre değişme hızıdır.
Newton: SI birim sisteminde kuvvetin birimidir.1 kg kütleli bir cisim üzerine uygulandığında ona 1m/sn2 ‘lik ivme kazandıran kuvvet 1 Newton’dur.
Newton’un 1. Yasası: Bir cisme bir dış kuvvet etki etmedikçe , cisim durgun ise durgun kalacak, hareketli ise sabit hızla doğrusal hareketine devam edecektir.
Fizik terimleri sözlüğü - L
Lâmi teoremi: Bir cisme uygulanan aynı düzlemdeki üç kuvvetin cismi denge halinde tutması durumunda, kuvvetlerden her hangi ikisinin bileşkesi üçüncü kuvvetle aynı büyüklükte ve zıt yönlüdür açıklamasını doğrulayan kuvvetlerin büyüklükleri ile açılar arasındaki bağıntı.
Lazer: Isınımın yayılması esnasında ışığın şiddetinin yükseltilmesi.
Fizik terimleri sözlüğü - K
Kaldıraç: Sabit bir nokta etrafında dönebilen cisim.
Kalori:1 gram suyun sıcaklığını 1 Celcius artırmak için gerekli olan isi miktarı.)
Kalorimetre: Isı ölçer.
Kanun: Doğruluğu evrensel olarak kabul edilmiş fikir.
Kapalı sistem: Çevresiyle enerji alış-verişi ve ya kuvvet etkileşimi bulunmayan sistem.
Fizik terimleri sözlüğü - H
Hacim: Maddenin uzayda işgal ettiği yer.
Hacimce genleşme: Bir maddenin sıcaklığı artınca hacminin büyümesi.
Hacimce genleşme kat sayısı: Bir maddenin birim hacminin sıcaklığındaki birim artışa karşılık, hacmindeki değişme miktarı.
Fizik terimleri sözlüğü - G
Gama ışını: Radyoaktif ısınımın yüksek enerjili ışık seklinde yayınlanması. Oluşan çekirdek, oluşturan çekirdek ile aynidir. Frekansı X-ısınlarının ötesindedir.
Gaz:Belirli bir sekli veya hacmi olmayan malzemeler.
Genel çekim kanunu: Uzayda cisimlerin birbirlerini kütleleri çarpımıyla doğru, aralarındaki uzaklığın karesi ile ters orantılı olarak çektiğini belirleyen yasa.
Fizik terimleri sözlüğü - F
Fahrenheit sıcaklığı: Suyun donma ve kaynama noktalarını 32 ve 212 değerleri arasında 180 bölmeye ayıran sıcaklık skalası.
Faraday: 1 mol yani 6.1023tane elektronun taşıdığı yük olup 965000 kulonludur.
Faraday İndüksiyon Yasası: Kapalı bir elektrik devresinde meydana gelen emk büyüklüğünün , elektrik devresinin manyetik alan içinde kapladığı yüzeyden geçen manyetik akının zamanla değişim hızına eşittir.Yani,kapalı bir elektrik devresi üzerinde ki manyetik alanın değiştirilmesi sonucunda devreden bir elektrik akimin akacağını göstermiştir.
Fizik terimleri sözlüğü - E
Ebonit: Kauçuk ile kükürdün işlenmesi ile elde edilen plastik madde.
Eğik atış: Yatayla açı yapacak şekilde gerçekleştirilen ilk hızla atış.
Eğik düzlem: Küçük kuvvetlerle ağır yükleri istenilen yüksekliğe çıkarmaya yarayan basit makine.
Elastik: Bir çarpışma veya etkileşme sonucunda kinetik enerjinin korunumudur.
Fizik terimleri sözlüğü - D
Dairesel hareket: Bir cismin bir eksen etrafında izlediği çembersel yörüngesi hareket.
Dalga: Enerjinin bir aracı malzeme olmadan bir yerden başka bir yere aktarılması.
Dalga biçimi: Akım şiddetinin zamanın fonksiyonu olarak çizilmesiyle elde edilen grafiklere alternatif akımın dalga biçimi denir. Kare dalga,Sinüs dalga ve üçgen dalga biçimleri vardır.Şehir şebeke gerilimi sinüs dalga biçimlidir.
Fizik terimleri sözlüğü - C - Ç
Celcius sıcaklığı:Suyun donma ve kaynama noktaları arasının 100 esit parçaya bölünmesini ifade eden sıcaklık skalası.
Celcius ölçeği: Sıcaklık derecesi.
Cisim: Maddenin şekil almış hali.
Coulomb Yasası: Yüklü iki cisim arasında ki etkileşme
kuvvetini veren bağıntı.Yasaya göre, bu etkileşme kuvveti yük miktarı ile doğru orantılı ve cisimler arasındaki uzaklığın karesi ile ters orantılıdır.
Fizik terimleri sözlüğü - B
Buhar: Basıncın tesiri ile bulunduğu sıcaklıkta sıvılaştırılabilen akışkan.
Buhar basıncı: Sıvı veya katı buharının neden olduğu basınç.
Bağ: Atomlar ve moleküller arasında ki çekme kuvvetlerinin tümü.
Bağ enerjisi: Bir bağı koparmak için gerekli olan enerji
Fizik terimleri sözlüğü - A
Aberasyon:Bir aynadaki ariza veya isinlarin lensten geçtikten sonra bir noktada toplanamamasi, odaklanamamasi.
Acayip: Üçüncü kuark çesidi
Acayip parçacık: Acaiplik değeri sıfırdan farklı olan parçacıklar için kullanılır. Kuark modelinde bir veya birden fazla kuarkın acayiplik kuantum sayısına sahip olması durumudur.
Açık yörünge: Cismin hareketi bir parabol veya hiperbol üzerindedir. Bu yörüngelere verilen isim.
Nobel fizik ödülleri Japonlara
Japon bilim adamları Makoto Kobayaşi ve Toşihide Maskawa ile ABD’li bilim adamı Yoichiro Nambu, 2008 Nobel Fizik Ödülünü kazandı.
2008 Nobel Fizik Ödülleri sahiplerini buldu. Ödüller atom fiziğinde kendiliğinden kırılan simetri olarak adlandırılan mekanizmayı keşfinden dolayı ABD’li bilim adamı Yoichiro Nambu ile doğada maddenin en küçük parçasının en az üç familyasının varlığını tahmin eden kırılmış simetrinin kökenini keşifleri nedeniyle Japon bilim adamları Makoto Kobayaşi ve Toşihide Maskawa’ya verildi.
Atoma İlk İşaretler
19. yüzyıla kadar maddenin en küçük parçası olarak bilinen atom modeli hakkında bugün geçerli olan bilgilerimiz Niels Bohr ve Max Planck gibi fizikçilere dayanır. Eski Yunan’da Demokrit’le başlayan atoma dâir düşünceler, 20. yüzyılda kuantum fiziğindeki gelişmelerle çok farklı boyutlara taşınmıştır.
Küçük Şey Yoktur
Yakın zamanlara kadar, başlangıç şartları kısmen bilinse de, herhangi bir fizikî sistem hakkında uzun vadeli doğru tahminler yapılabileceği görüşü hâkimdi. Fakat daha sonra anlaşıldı ki, aynı sistem için birbirinden ayırt edilemeyecek kadar yakın iki farklı başlangıç şartı, birbirlerinden çok farklı iki nihaî durumun meydana gelmesine vesile olabiliyordu. Buna ‘başlangıç durumuna hassas bağlılık’ denmektedir.
Tür Çeşitliliğindeki Perde: Genetik kodlar
Dünyada yaklaşık 450.000 bitki, 2.500.000 hayvan ve binlerce mikroorganizma türü bulunmaktadır. Her canlı türü, değişik ekosistemlerde kendisine tanınan sınır ve kurallar manzumesi içerisinde hayat sürer. Âdeta “Yeryüzü, bir döşek gibi (elverişli) yaratılmış” ve bütün canlıların kendilerine uygun çevrelere yayılmaları garanti edilmiştir. Değişik özelliklerle donatılmış kara ve su ekosistemleri; deniz, göl, okyanus ve çöller; tuzcul ekosistem ve kaplıcalar canlıların çeşitlenmesine vesile olmuştur.
Bilim Allah'ı Tanıyor
“Herkes serüven hikayelerini sever.
İşte, bütün zamanların en büyük serüvenlerinden biri de,
şimdi temel fiziğin—ve bütün bilimlerin—
alacakaranlık dünyasında yaşanıyor.
Bu serüvenin kahramanları, ilim adamları. Peşinde koştukları şey de,
hayallerin bile erişemediği değere sahip bir büyük ödül:
kâinatın kilitli kapılarının anahtarı.”
—Paul Davies
İŞTE BU YAZI, o nefes kesici serüvenin özetidir. Ve işte şu iki çift söz, o serüvenin gelişme çizgisini gösterir:
Sene 1879, biyolog Charles Darwin:
Maddenin Derinliklerine Seyahat
Maddenin temelinde ne bulunduğu ve maddenin aslının neden ibaret olduğu öteden beri insanoğlunun en çok merak ettiği konulardan birisi oldu. Maddenin varlığı atom çekirdeğinden ibaret olduğuna göre peki çekirdek elemanları (proton ve nötron) ne kadar maddedir? Onlar maddeye ne kadar benziyorlar?
Yüzyılın deneyinde 50 Türk bilim adamı
"Parçacık hızlandırıcılarıyla atom altı parçacıkları çarpıştırarak maddenin nasıl oluştuğuna ilişkin birçok sırrın anlaşılmasını sağlamak" amacıyla gerçekleştirilecek "Yüzyılın Deneyi"nin yapılacağı Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN), 50’yi aşkın Türk bilim adamı yer alıyor AA muhabirine, Türk bilim adamlarının çalışmaları ile ilgili bilgi veren Yıldız Teknik Üniversitesi (YTÜ) Öğretim Üyesi Prof Dr
Yerin 100 metre altında...Dev deney...
Bu uluslararası kuruluş, yerin 100 metre altındaki dev parçacık hızlandırıcının faaliyete geçmesiyle ortaya çıkacak sonuçlar nedeniyle, “Dev bir kara delik oluşacak, bu delik etrafta ne varsa içine çekerek yutacak. Belki dünyanın sonunu getirecek” gibi birçok spekülasyona konu oldu.
Engelen, deneyin gerçekleştirileceği Large Hadron Collider (LHC) “Büyük Hadron Çarpıştırıcısı” adlı yeni tesisin halen soğutulma aşamasında olduğunu kaydetti ve LHC için “dünyanın en büyük buzdolabı” ifadesini kullandı.
Yüzyılın fizik deneyi yaklaşıyor
36 ülkeden 2 binden fazla fizikçi eylülde evrenin sırlarını çözmek için yüzyılın deneyini yapacak Deneye Türkiye’den de üç ayrı ekip katılacak
Merkezi İsviçre’de bulunan Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü (CERN) 36 ülke ve 2 binden fazla fizikçinin
katılımıyla tarihin en büyük fizik deneyini gerçekleştirmeye hazırlanıyor Yerin 100 metre altında gerçekleştirilecek olan zamanın en büyük fizik deneyinde Türkiye de üç ayrı ekiple yer alıyor
Kara delik teorisi altüst
İngiliz teorik fizikçi Stephen Hawking, kendi geliştirdiği kara delik teorisinden 30 yıl sonra kara delikler konusunda yanıldığını itiraf etti. Kara delikler maddeleri yutmuyor.